26 mrt '26 Over hespen, ossen en de beurs: wanneer de menigte gelijk heeft

De statistische waarde van een eetfestijn 

Wie ooit op een eetfestijn van deze of gene vereniging heeft rondgelopen, herkent het tafereel: in het midden van de zaal hangt een indrukwekkende hesp te pronken, terwijl de aanwezigen glimlachend enkele euro’s neertellen om het gewicht ervan te raden. Voor wie geen ervaring heeft in de hammenbusiness – en laat ons eerlijk zijn, dat is de meerderheid – is dit een behoorlijk moeilijke klus.  

Zonder naar Google Lens te grijpen – natuurlijk doet u dat niet, want dat bederft de pret – kan u dan maar beter de zaal doorkruisen en een blik werpen op wat anderen op hun papiertjes hebben gekrabbeld. Maak het gemiddelde van die schattingen en drop dit getal in de urne. De kans is groot dat u de daaropvolgende weken van de hesp eet als ontbijt, middagmaal én avondmaal. 

De verrassende wijsheid van de menigte 

Het inzicht dat een groep leken samen verrassend dicht bij de waarheid kan uitkomen, is niet nieuw. In 1906 stelde de Britse antropoloog, biometrist en statisticus Francis Galton hetzelfde vast in vergelijkbare omstandigheden. Alleen was het daar een os op een plattelandskermis. De individuele schattingen liepen ver uiteen, maar de mediaan en het gemiddelde van de ongeveer 800 gokken zaten amper 1% van het werkelijke gewicht af¹. Sindsdien volgden diverse andere artikels en boeken over het onderwerp waarvan het in 2004 verschenen The Wisdom of Crowds van James Surowiecki wellicht het populairste is².  

Wat hebben hespen en ossen met de beurs te maken? 

Meer dan u op het eerste gezicht wellicht zou denken. Op lange termijn volgen aandelenkoersen immers de evolutie van de bedrijfswinsten. John Bogle, oprichter van The Vanguard Group, liet zich maar moeilijk verleiden tot voorspellingen, maar de keren dat hij het in interviews toch deed, baseerde hij zijn projecties voor de S&P500 op 3 elementen: 

• Winstgroei 
• Dividendrendement 
• Verandering in de koers-winstverhouding³.  

Omdat die laatste factor naar zijn mening op lange termijn tendeert naar nul – een stelling die men zeker niet mag wegwuiven zoals blijkt uit de grafiek van de historische koers-winstverhouding – kan dit verder vereenvoudigd worden tot de som van winstgroei en dividendrendement.  

Bron: yardeni.com 

Wie enkel de prijsindex beschouwt, kan zelfs volstaan met het oprenten van de huidige stand van de S&P500 met de verwachte winstgroei. Wie de winstgroei voor de komende jaren goed voorspelt, zal ook de indexstand en dus het te verwachten rendement goed inschatten. Dus komt het erop aan om een gemiddelde te maken van zo veel mogelijk schattingen van de verwachte winstgroei.  

Wat zegt de massa vandaag? 

Zo gek veel schattingen zijn er overigens niet nodig, want de fout daalt verrassend snel⁴. U hoeft zelfs niet langs alle beursvloeren te gaan om schattingen te verzamelen, dataleveranciers deden het al voor u en maakten netjes een gemiddelde⁵:  

• In 2025 bedroeg de geaggregeerde winst per aandeel van alle S&P500-bedrijven 271,38 USD 
• Voor 2028 is de gemiddelde schatting van de marktparticipanten 410,22 USD.  

Dit impliceert een gemiddelde groei van bijna 15% per jaar. Dat is volgens het Ockhams scheermes van Bogle meteen ook het verwachte prijsrendement van de S&P 500.  

Tel daarbij het verwachte dividendrendement van ongeveer 1,5%, en u komt uit op een verwacht totaalrendement van 16,5%. Stevig, maar in het licht van de rendementen van de voorbije 10 jaar – prijs- en totaalrendement van resp. 13,1% en 14,4% – allerminst buitensporig.⁶ Tel daarbij het verwachte dividendrendement van ongeveer 1,5%, en u komt uit op een verwacht totaalrendement van 16,5%. Op korte termijn maakt de koers-winstverhouding natuurlijk wel onverwachte en onvoorspelbare bokkensprongen. 

De valkuil van een te eensgezinde massa 

Maar – uiteraard is er een maar – de kwaliteit van het gemiddelde verhoogt wanneer die massa daadwerkelijk divers is. Schattingskracht floreert bij uiteenlopende achtergronden, bronnen en invalshoeken. De schattingen moeten bovendien onafhankelijk zijn, niet beïnvloed door trends.  

Dat de consensus de gemiddelde schatting is van hoogopgeleide en stevig onderlegde strategen en analisten is in deze dus geen voordeel. Integendeel. Als de schatters beschikken over een gelijkaardige achtergrond, dezelfde bronnen raadplegen, die op een analoge manier interpreteren en daarbij ook nog eens mekaars conclusies in het oog houden, dan dreigt er groepsdenken en zelfs -gekte⁷ in plaats van wijsheid.  

De consensus zomaar voor waarheid aannemen, kan uw financiële gezondheid serieus schaden. Voor de start van een scenarioanalyse is het wel een uitstekend uitgangspunt. 

1. Francis Galton, Vox Populi, Nature, 7 maart 1907 

2. James Surowiecki, The Wisdom of Crowds: Why the Many Are Smarter Than the Few and How Collective Wisdom Shapes Business, Economies, Societies and Nations

3.James Surowiecki, The Wisdom of Crowds: Why the Many Are Smarter Than the Few and How Collective Wisdom Shapes Business, Economies, Societies and Nations

4.  Fout ~ 1/√n

5. Bron: FactSet 

6. Dit rendement van 16,5% is een theoretisch ideaalbeeld op basis van winstprognoses. In de praktijk kan de koers-winstverhouding echter sterk schommelen. De huidige P/E ratio van de S&P 500 bedraagt op datum van publicatie van deze blogpost ongeveer 20 tegenover het 20-jarig gemiddelde van ongeveer 17. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst, dus dit kan enorm fluctueren.

 7.  Charles Mackay, Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds 

Disclaimer:   

Deze informatie wordt uitsluitend verstrekt ter algemene informatie en vormt geen beleggingsadvies of beleggingsonderzoek. Het is daarom niet opgesteld in overeenstemming met de bepalingen met betrekking tot de bevordering van de onafhankelijkheid van onderzoek op beleggingsgebied en is niet onderworpen aan de regels die het uitvoeren van transacties voorafgaand aan de verspreiding van onderzoek op beleggingsgebied verbieden.   

Hoewel Truncus de informatie en bronnen in dit document met de grootst mogelijke zorg selecteert, kunnen onnauwkeurigheden of weglatingen niet volledig worden uitgesloten. Truncus aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade die voortvloeit uit het gebruik van deze informatie. De intellectuele eigendomsrechten van Truncus blijven te allen tijde van kracht. Het is niet toegestaan om de inhoud van dit document geheel of gedeeltelijk te reproduceren zonder voorafgaande schriftelijke toestemming.  

Door Kristof De Graeve

Kristof De Graeve maakt sinds 2019 deel uit van het Truncus team. Dankzij meer dan 20 jaar ervaring als analist binnen de private banking sector heeft hij een breed gezichtsveld op diverse sectoren en bedrijven vergaard om zijn carrière bij Truncus verder te zetten als Senior Financial Analyst, een functie die hij al sinds de start van zijn loopbaan vol passie uitoefent. Kristof heeft meerdere diploma’s op zijn palmares staan: Licentiaat Handelswetenschappen (afstudeerrichting Financieel Beleid & Beleggingsbeheer), een Master in Financial Accounting & Corporate Finance en is sinds 2015 gecertificeerd adviseur voor familiebedrijven.